پریاِپ برای جلوگیری از ایچآیوی: آنچه پیش از شروع باید بدانید
رهنمای دری پریاِپ و جلوگیری از ایچآیوی
سلام، من داکتر جورج فورگن-سمیت هستم، یک داکتر عمومی (داکتر فامیلی) که در آسترالیا کار میکنم. این رهنما برای آن است که به شما کمک کند تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید که آیا پریاِپ برای شما مناسب است یا نه. با حوصله آن را بخوانید و هر سوالی که دارید با داکتر خود در میان بگذارید.
پریاِپ چیست؟
پریاِپ (پیشگیری پیش از مواجهه) یک دوا است که برای جلوگیری از ایچآیوی میگیرید. این دوا دو ماده فعال (تینوفوویر دیزوپروکسیل و اِمتریسیتابین) را در یک گولی دارد. اگر طبق هدایت گرفته شود، مانع از آن میشود که ایچآیوی در بدن شما تکثیر شود. تحقیقات نشان میدهد که پریاِپ، اگر درست گرفته شود، در جلوگیری از ایچآیوی بسیار موثر است.
پیش از شروع: نکات کلیدی
-
برای شروع باید منفی ایچآیوی باشید. داکتر شما پیش از شروع این را با یک معاینه تایید میکند و تا زمانی که پریاِپ میگیرید، به طور منظم دوباره معاینه میشوید.
-
پریاِپ اگر طبق هدایت گرفته شود بسیار موثر است. تحقیقات نشان میدهد که پریاِپ روزانه خطر گرفتن ایچآیوی از طریق سکس را بیش از ۹۹٪ کاهش میدهد. در سراسر جهان تعداد بسیار اندکی از مردم در حالی که پریاِپ میگرفتند به ایچآیوی مبتلا شدهاند؛ این موارد نادر معمولاً یا با یک نوع مقاوم به دوا ویروس ارتباط داشته یا با نبود مقدار کافی دوا در بدن. گرفتن آن طبق هدایت همان چیزی است که آن را موثر میسازد.
-
پریاِپ تنها در برابر ایچآیوی محافظت میکند. در برابر دیگر امراض مقاربتی (امراض که از طریق سکس انتقال مییابد) مانند سفلیس، سوزاک یا کلامیدیا محافظت نمیکند. کاندوم خطر این امراض را کاهش میدهد و معاینه منظم امراض مقاربتی بخشی از گرفتن پریاِپ است.
-
پریاِپ ممکن است بر گردههای شما اثر بگذارد. به ندرت ممکن است کاهشی در فیلتراسیون گردهها رخ دهد. این اثر معمولاً اندک است و پس از قطع پریاِپ برمیگردد. اگر پیشتر مشکل گرده داشتهاید یا دواهای دیگری میگیرید که بر گردهها اثر میگذارد، به داکتر خود بگویید. داکتر شما پیش از شروع و در معاینات منظم، کارکرد گردههای شما را کنترل میکند.
-
یک اثر اندک بر کثافت استخوان وجود دارد. اگر پوکی استخوان (استیوپوروز)، استخوانهای شکننده، یا سابقه فامیلی هر یک از اینها را دارید، به داکتر خود بگویید.
-
داکتر شما پیش از شروع وضعیت هیپاتیت B شما را کنترل میکند، زیرا دواهای موجود در پریاِپ بر هیپاتیت B نیز اثر میگذارد.
-
بعضی مردم در آغاز ناراحتی خفیف معده دارند (دلبدی، باد معده، اجابت نرم). این معمولاً در ظرف چند هفته اول از بین میرود.
-
معاینه منظم مهم است. برنامهریزی کنید که هر ۳ ماه یکبار یک معاینه کامل صحت جنسی و یک ملاقات با داکتر خود داشته باشید.
اگر در هر زمانی علامتی پیدا کردید که شما را نگران میسازد، با داکتر خود صحبت کنید.
پریاِپ را چگونه بگیرید
اینکه پریاِپ را چگونه میگیرید بستگی به نوع سکسی دارد که بیشتر انجام میدهید، زیرا دوا برای رسیدن به سطح محافظتی در بافتهای مختلف وقت متفاوت میگیرد.
برای مردان همجنسگرا و دوجنسگرا که سکس مقعدی دارند
در این جا دو گزینه وجود دارد و هر دو خوب کار میکند.
پریاِپ روزانه
- شروع: هر روز یک گولی گرفتن را شروع کنید. پس از حدود ۳ روز گرفتن روزانه گولی، برای سکس مقعدی محافظت میشوید. اگر زودتر به محافظت ضرورت دارید، میتوانید به عنوان نخستین دوز خود دو گولی را با هم بگیرید که در ظرف حدود ۲ ساعت به سطح محافظتی میرسد. پس از آن، هر روز یک گولی گرفتن را ادامه دهید.
- ادامه: هر روز یک گولی بگیرید. لازم نیست که هر روز در همان ساعت باشد، اما انتخاب یک ساعت ثابت به یاد ماندن را آسانتر میسازد.
- قطع: پس از آخرین سکس مقعدی خود، گرفتن پریاِپ را ادامه دهید: یک گولی ۲۴ ساعت بعد و یک گولی ۴۸ ساعت بعد. این دو روز اضافی سطح محافظتی را در جای خود نگه میدارد تا هر مواجهه اخیر را پوشش دهد. سپس کار شما تمام است.
پریاِپ در صورت نیاز (۲-۱-۱)
دوز در صورت نیاز در مردان همجنسگرا و دوجنسگرا که سکس مقعدی دارند به خوبی مطالعه شده است. در تحقیق IPERGAY خطر ایچآیوی را حدود ۸۶٪ کاهش داد و در مطالعه پیگیر، در صورت گرفتن درست، تا حدود ۹۷٪ بالا رفت.
- ۲ گولی، با هم، ۲ تا ۲۴ ساعت پیش از سکس.
- ۱ گولی، ۲۴ ساعت پس از آن نخستین دوز دوگانه.
- ۱ گولی، ۲۴ ساعت پس از آن (۴۸ ساعت پس از دوز اولیه).
اگر سکس در طول چند روز ادامه یابد، هر ۲۴ ساعت یک گولی گرفتن را ادامه دهید و آخرین گولی خود را ۴۸ ساعت پس از آخرین باری که سکس داشتید بگیرید.
نکات کلیدی:
- دوز در صورت نیاز تنها با شکل تینوفوویر دیزوپروکسیل/اِمتریسیتابین (TDF/FTC) پریاِپ کار میکند (Truvada و نسخههای جنریک آن).
- برای گولیهای ۲۴ ساعته و ۴۸ ساعته زنگ ساعت بگذارید. شایعترین راهی که دوز در صورت نیاز ناکام میشود، فراموش کردن گولیهای پیگیر پس از تمام شدن سکس است. همان گولیهای پیگیر است که محافظت را تامین میکند.
- اگر با هیپاتیت B زندگی میکنید، پریاِپ در صورت نیاز برای شما مناسب نیست. دوز روزانه بهترین گزینه خواهد بود.
برای کسانی که سکس مهبلی یا نیومهبلی دارند (زنان، مردان دگرجنسگرا، و کسانی که تجربه ترانس دارند)
برای سکس پذیرنده مهبلی و نیومهبلی، پریاِپ روزانه روش توصیهشده برای گرفتن آن است. تینوفوویر برای رسیدن به سطح محافظتی در این بافتها نسبت به سکس مقعدی وقت بیشتری میگیرد، بنابراین دوز روزانه مطمئنترین محافظت را تامین میکند.
- شروع: هر روز یک گولی بگیرید. پس از حدود ۷ روز گرفتن روزانه گولی، برای سکس مهبلی و نیومهبلی به سطح محافظتی میرسید. برخلاف سکس مقعدی، «شروع سریع» با دوز دوگانه این مدت را کوتاه نمیسازد، بنابراین کامل ۷ روز را بدهید.
- ادامه: هر روز یک گولی بگیرید.
- قطع: پس از آخرین باری که در معرض خطر بودید، ۲۸ روز هر روز یک گولی گرفتن را ادامه دهید. این مدت طولانیتر سطح محافظتی را در جای خود نگه میدارد تا هر مواجهه اخیر را پوشش دهد.
حاملگی و جلوگیری از حاملگی: اگر امکان حامله شدن دارید و بدون کاندوم سکس میکنید، به یاد داشته باشید که ممکن است حامله شوید؛ اگر قصد حامله شدن ندارید، به جلوگیری از حاملگی فکر کنید. شکل TDF/FTC پریاِپ به عنوان مناسب برای ادامه در حین تلاش برای حامله شدن، در دوران حاملگی و در دوران شیردهی توصیه میشود و رهنمودهای فعلی آن را مانعی برای تشکیل فامیل نمیدانند. اگر حامله هستید، حاملگی را پلان میکنید، یا شیر میدهید، به داکتر خود بگویید.
دوز بر اساس رویداد (یک گزینه جدیدتر برای صحبت با داکتر خود): برای این گروه، پریاِپ روزانه گزینه معیاری و توصیهشده است. رهنمودهای جدیدتر بینالمللی (BASHH، بریتانیا، ۲۰۲۵) دوز بر اساس رویداد را نیز برای بعضی کسانی که سکس پذیرنده مهبلی یا نیومهبلی دارند پشتیبانی میکند. این هنوز در همه جا یک روش معیاری نیست، بنابراین به جای آنکه خودسرانه شروع کنید، آن را با داکتر خود مطرح و پلان کنید. اگر شما شریک پذیرنده (پسیو) هستید، شمای پشتیبانیشده ۲ سپس ۷ است: ۲ گولی ۲ تا ۲۴ ساعت پیش از سکس، سپس ۱ گولی هر روز برای ۷ روز پس از آخرین باری که سکس داشتید. اگر شما شریک کننده (اکتیو) هستید، شمای پشتیبانیشده ۲-۱-۱ است. دوز بر اساس رویداد نیز تنها با شکل TDF/FTC کار میکند.
معاینه منظم
به عنوان بخشی از روال عادی پریاِپ، هر ۳ ماه یکبار داکتر خود را میبینید. این برای یک نسخه جدید، یک معاینه کامل صحت جنسی و یک کنترل گرده است، و فرصت خوبی است تا درباره هر عارضه جانبی صحبت کنید.
داکتر خود را ببینید
پریاِپ یک دوای نسخهای است. برای اینکه بدانید آیا برای شما مناسب است و کدام گزینه به وضعیت شما میخورد، با یک داکتر یا کلینیک صحت جنسی در جایی که هستید صحبت کنید. اگر علامتی پیدا کردید که شما را نگران میسازد، اگر فکر میکنید ممکن است بدون محافظت در معرض ایچآیوی قرار گرفته باشید، یا اگر زمان معاینه ۳ ماهه شما رسیده است، وقت بگیرید.
این معلومات کلی است و جایگزین مشوره طبی شخصی نمیشود. پریاِپ یک دوای نسخهای است. درباره اینکه آیا برای شما مناسب است با داکتر خود صحبت کنید.
— داکتر جورج فورگن-سمیت، داکتر عمومی