PrEP για την πρόληψη του HIV: Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν ξεκινήσετε

Οδηγός PrEP και πρόληψης του HIV στα ελληνικά

Γεια σας, είμαι ο Dr George Forgan-Smith, γενικός ιατρός (οικογενειακός γιατρός) που εργάζομαι στην Αυστραλία. Αυτός ο οδηγός υπάρχει για να σας βοηθήσει να πάρετε μια ενημερωμένη απόφαση σχετικά με το αν η PrEP είναι κατάλληλη για εσάς. Αφιερώστε τον χρόνο σας και απευθύνετε κάθε απορία σας στον δικό σας γιατρό.

Τι είναι η PrEP;

Η PrEP (προφύλαξη προ της έκθεσης) είναι ένα φάρμακο που λαμβάνετε για την πρόληψη του HIV. Περιέχει δύο δραστικές ουσίες (τενοφοβίρη δισοπροξίλη και εμτρισιταβίνη) σε ένα μόνο δισκίο. Λαμβανόμενη όπως συνταγογραφείται, εμποδίζει τον HIV να πολλαπλασιαστεί στο σώμα σας. Οι έρευνες δείχνουν ότι, όταν λαμβάνεται σωστά, η PrEP είναι πολύ αποτελεσματική στην πρόληψη του HIV.

Πριν ξεκινήσετε: τα βασικά σημεία

  • Πρέπει να είστε οροαρνητικός/ή για τον HIV για να ξεκινήσετε. Ο γιατρός σας θα το επιβεβαιώσει με μια εξέταση πριν ξεκινήσετε, και θα εξετάζεστε ξανά τακτικά όσο τη λαμβάνετε.

  • Η PrEP είναι πολύ αποτελεσματική όταν λαμβάνεται όπως συνταγογραφείται. Οι έρευνες δείχνουν ότι η καθημερινή PrEP μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης του HIV από το σεξ κατά περισσότερο από 99%. Ένας μικρός αριθμός ανθρώπων παγκοσμίως έχει μολυνθεί από τον HIV ενώ λάμβανε PrEP· αυτές οι σπάνιες περιπτώσεις έχουν συνήθως σχέση είτε με ένα ανθεκτικό στέλεχος του ιού είτε με ανεπαρκή ποσότητα φαρμάκου στο σώμα. Το να τη λαμβάνετε όπως σας έχει υποδειχθεί είναι αυτό που την κάνει να λειτουργεί.

  • Η PrEP προστατεύει μόνο από τον HIV. Δεν προστατεύει από άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) όπως η σύφιλη, η γονόρροια ή τα χλαμύδια. Τα προφυλακτικά μειώνουν τον κίνδυνο για αυτά, και ο τακτικός έλεγχος για ΣΜΝ αποτελεί μέρος της λήψης PrEP.

  • Η PrEP μπορεί να επηρεάσει τους νεφρούς σας. Σπάνια μπορεί να υπάρξει μείωση της νεφρικής διήθησης. Αυτή η επίδραση είναι συνήθως μικρή και αναστρέφεται όταν διακόπτεται η PrEP. Ενημερώστε τον γιατρό σας αν είχατε προβλήματα με τους νεφρούς ή αν παίρνετε άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τους νεφρούς. Ο γιατρός σας ελέγχει τη νεφρική σας λειτουργία πριν ξεκινήσετε και στους τακτικούς σας επανελέγχους.

  • Υπάρχει μια μικρή επίδραση στην οστική πυκνότητα. Ενημερώστε τον γιατρό σας αν έχετε οστεοπόρωση, εύθραυστα οστά ή οικογενειακό ιστορικό κάποιου από αυτά.

  • Ο γιατρός σας θα ελέγξει την κατάστασή σας ως προς την ηπατίτιδα B πριν ξεκινήσετε, επειδή τα φάρμακα της PrEP δρουν και στην ηπατίτιδα B.

  • Ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν ήπια στομαχική ενόχληση όταν ξεκινούν (ναυτία, φούσκωμα, πιο χαλαρές κενώσεις). Αυτό συνήθως υποχωρεί μέσα στις πρώτες εβδομάδες.

  • Ο τακτικός επανέλεγχος έχει σημασία. Προγραμματίστε έναν πλήρη έλεγχο σεξουαλικής υγείας και μια επίσκεψη στον γιατρό σας κάθε 3 μήνες.

Αν εμφανίσετε οποιοδήποτε σύμπτωμα που σας ανησυχεί οποιαδήποτε στιγμή, μιλήστε με τον γιατρό σας.

Πώς να λαμβάνετε την PrEP

Ο τρόπος που λαμβάνετε την PrEP εξαρτάται από το είδος του σεξ που κάνετε κυρίως, επειδή το φάρμακο χρειάζεται διαφορετικό χρόνο για να φτάσει σε προστατευτικά επίπεδα σε διαφορετικούς ιστούς.

Για ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες που κάνουν πρωκτικό σεξ

Εδώ υπάρχουν δύο επιλογές, και οι δύο λειτουργούν καλά.

Καθημερινή PrEP

  • Έναρξη: Ξεκινήστε να παίρνετε ένα δισκίο κάθε μέρα. Μετά από περίπου 3 ημέρες καθημερινής λήψης, είστε προστατευμένος για πρωκτικό σεξ. Αν χρειάζεστε προστασία νωρίτερα, μπορείτε να πάρετε δύο δισκία μαζί ως πρώτη σας δόση, κάτι που φτάνει σε προστατευτικά επίπεδα μέσα σε περίπου 2 ώρες. Μετά από αυτό, συνεχίστε με ένα δισκίο κάθε μέρα.
  • Συνέχεια: Πάρτε ένα δισκίο κάθε μέρα. Δεν χρειάζεται να είναι η ίδια ώρα κάθε μέρα, αν και μια σταθερή ώρα διευκολύνει να το θυμάστε.
  • Διακοπή: Συνεχίστε να παίρνετε PrEP μετά το τελευταίο σας πρωκτικό σεξ — ένα δισκίο 24 ώρες μετά και ένα δισκίο 48 ώρες μετά. Αυτές οι δύο επιπλέον ημέρες διατηρούν τα προστατευτικά επίπεδα ώστε να καλύπτουν οποιαδήποτε πρόσφατη έκθεση. Μετά έχετε τελειώσει.

PrEP κατ’ απαίτηση (2-1-1)

Η δοσολογία κατ’ απαίτηση έχει μελετηθεί καλά σε ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες που κάνουν πρωκτικό σεξ. Στη μελέτη IPERGAY μείωσε τον κίνδυνο HIV κατά περίπου 86%, ανεβαίνοντας σε περίπου 97% στη μελέτη παρακολούθησης όταν λαμβανόταν σωστά.

  • 2 δισκία, μαζί, 2 έως 24 ώρες πριν από το σεξ.
  • 1 δισκίο 24 ώρες μετά από εκείνη την πρώτη διπλή δόση.
  • 1 δισκίο 24 ώρες μετά από αυτό (48 ώρες μετά τη δόση φόρτισης).

Αν το σεξ συνεχίζεται για αρκετές ημέρες, συνεχίστε να παίρνετε ένα δισκίο κάθε 24 ώρες και πάρτε το τελευταίο σας 48 ώρες μετά την τελευταία φορά που κάνατε σεξ.

Βασικά σημεία:

  • Η δοσολογία κατ’ απαίτηση λειτουργεί μόνο με τη μορφή τενοφοβίρης δισοπροξίλης/εμτρισιταβίνης (TDF/FTC) της PrEP (Truvada και τα γενόσημά της).
  • Βάλτε ξυπνητήρια για τα δισκία των 24 και 48 ωρών. Ο πιο συνηθισμένος τρόπος που αποτυγχάνει η δοσολογία κατ’ απαίτηση είναι το να ξεχνάτε τα δισκία παρακολούθησης μόλις τελειώσει το σεξ. Αυτά τα δισκία παρακολούθησης είναι η προστασία.
  • Αν ζείτε με ηπατίτιδα B, η PrEP κατ’ απαίτηση δεν είναι κατάλληλη για εσάς. Η καθημερινή λήψη θα είναι η καλύτερη επιλογή.

Για ανθρώπους που κάνουν κολπικό ή νεοκολπικό σεξ (γυναίκες, ετεροφυλόφιλοι άνδρες και άτομα με τρανς εμπειρία)

Για δεκτικό κολπικό και νεοκολπικό σεξ, η καθημερινή PrEP είναι ο συνιστώμενος τρόπος λήψης. Η τενοφοβίρη χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να φτάσει σε προστατευτικά επίπεδα σε αυτούς τους ιστούς απ’ ό,τι για το πρωκτικό σεξ, οπότε η καθημερινή δοσολογία προσφέρει την πιο αξιόπιστη προστασία.

  • Έναρξη: Πάρτε ένα δισκίο κάθε μέρα. Μετά από περίπου 7 ημέρες καθημερινής λήψης, έχετε προστατευτικά επίπεδα για κολπικό και νεοκολπικό σεξ. Σε αντίθεση με το πρωκτικό σεξ, μια διπλή δόση «γρήγορης έναρξης» δεν συντομεύει αυτόν τον χρόνο, οπότε αφήστε να περάσουν ολόκληρες οι 7 ημέρες.
  • Συνέχεια: Πάρτε ένα δισκίο κάθε μέρα.
  • Διακοπή: Συνεχίστε να παίρνετε ένα δισκίο κάθε μέρα για 28 ημέρες μετά την τελευταία φορά που εκτεθήκατε σε κίνδυνο. Αυτό το μεγαλύτερο διάστημα διατηρεί τα προστατευτικά επίπεδα ώστε να καλύπτουν οποιαδήποτε πρόσφατη έκθεση.

Εγκυμοσύνη και αντισύλληψη: Αν μπορείτε να μείνετε έγκυος και κάνετε σεξ χωρίς προφυλακτικό, να θυμάστε ότι θα μπορούσατε να μείνετε έγκυος· σκεφτείτε την αντισύλληψη αν δεν προσπαθείτε να συλλάβετε. Η μορφή TDF/FTC της PrEP θεωρείται κατάλληλη για συνέχιση κατά την προσπάθεια σύλληψης, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και κατά τον θηλασμό, και οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες δεν τη θεωρούν εμπόδιο στη δημιουργία οικογένειας. Αν είστε έγκυος, σχεδιάζετε εγκυμοσύνη ή θηλάζετε, ενημερώστε τον γιατρό σας.

Δοσολογία βάσει συμβάντος (μια νεότερη επιλογή για συζήτηση με τον γιατρό σας): Η καθημερινή PrEP είναι η καθιερωμένη, συνιστώμενη επιλογή για αυτή την ομάδα. Νεότερες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (BASHH, Ηνωμένο Βασίλειο, 2025) υποστηρίζουν επίσης τη δοσολογία βάσει συμβάντος για ορισμένους ανθρώπους που κάνουν δεκτικό κολπικό ή νεοκολπικό σεξ. Αυτό δεν είναι ακόμη καθιερωμένο παντού, οπότε θέστε το θέμα και σχεδιάστε το με τον γιατρό σας αντί να ξεκινήσετε μόνοι σας. Αν είστε ο δεκτικός (παθητικός) σύντροφος, το υποστηριζόμενο σχήμα είναι το 2 και μετά 7: 2 δισκία 2 έως 24 ώρες πριν από το σεξ, και στη συνέχεια 1 δισκίο κάθε μέρα για 7 ημέρες μετά την τελευταία φορά που κάνατε σεξ. Αν είστε ο εισχωρών (ενεργητικός) σύντροφος, το υποστηριζόμενο σχήμα είναι το 2-1-1. Η δοσολογία βάσει συμβάντος λειτουργεί μόνο με τη μορφή TDF/FTC.

Τακτικός επανέλεγχος

Ως μέρος μιας κανονικής ρουτίνας PrEP, θα επισκέπτεστε τον γιατρό σας κάθε 3 μήνες. Αυτό γίνεται για μια νέα συνταγή, έναν πλήρη έλεγχο σεξουαλικής υγείας και έναν έλεγχο των νεφρών, και είναι μια καλή ευκαιρία να συζητήσετε τυχόν παρενέργειες.

Επισκεφθείτε τον γιατρό σας

Η PrEP είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο. Για να μάθετε αν είναι κατάλληλη για εσάς και ποια επιλογή ταιριάζει στην περίπτωσή σας, μιλήστε με έναν γιατρό ή μια κλινική σεξουαλικής υγείας στον τόπο όπου βρίσκεστε. Κλείστε ραντεβού αν εμφανίσετε οποιοδήποτε σύμπτωμα που σας ανησυχεί, αν νομίζετε ότι μπορεί να εκτεθήκατε στον HIV χωρίς να έχετε προστασία, ή αν έχει έρθει η ώρα για τον τρίμηνο επανέλεγχό σας.

Αυτές οι πληροφορίες είναι γενικού χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Η PrEP είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο. Συζητήστε με τον γιατρό σας αν είναι κατάλληλη για εσάς.

— Dr George Forgan-Smith, Γενικός Ιατρός (GP)