PrEP ເພື່ອປ້ອງກັນເຊື້ອ HIV: ສິ່ງທີ່ທ່ານຄວນຮູ້ກ່ອນເລີ່ມໃຊ້

ຄູ່ມື PrEP ແລະ ການປ້ອງກັນເຊື້ອ HIV ພາສາລາວ

ສະບາຍດີ, ຂ້ອຍແມ່ນ Dr George Forgan-Smith, ເປັນແພດທົ່ວໄປ (GP, ໝໍປະຈໍາຄອບຄົວ) ທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ປະເທດອອສເຕຣເລຍ. ຄູ່ມືສະບັບນີ້ມີໄວ້ເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານຕັດສິນໃຈຢ່າງມີຂໍ້ມູນວ່າ PrEP ເໝາະສົມກັບທ່ານຫຼືບໍ່. ໃຊ້ເວລາອ່ານໃຫ້ດີ ແລະ ນໍາຄໍາຖາມໃດໆໄປສອບຖາມໝໍຂອງທ່ານເອງ.

PrEP ແມ່ນຫຍັງ?

PrEP (ການປ້ອງກັນກ່ອນການສໍາຜັດເຊື້ອ, pre-exposure prophylaxis) ແມ່ນຢາທີ່ທ່ານກິນເພື່ອປ້ອງກັນເຊື້ອ HIV. ມັນປະກອບດ້ວຍຕົວຢາສໍາຄັນສອງຊະນິດ (tenofovir disoproxil ແລະ emtricitabine) ໃນເມັດດຽວ. ເມື່ອກິນຕາມທີ່ໝໍສັ່ງ, ມັນຈະຢຸດບໍ່ໃຫ້ເຊື້ອ HIV ສາມາດເພີ່ມຈໍານວນຢູ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງທ່ານ. ການຄົ້ນຄວ້າສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ເມື່ອກິນຢ່າງຖືກຕ້ອງ, PrEP ມີປະສິດທິພາບສູງໃນການປ້ອງກັນເຊື້ອ HIV.

ກ່ອນທີ່ທ່ານຈະເລີ່ມ: ຈຸດສໍາຄັນ

ທ່ານຕ້ອງມີຜົນກວດ HIV ເປັນລົບ (negative) ກ່ອນຈຶ່ງເລີ່ມໄດ້. ໝໍຂອງທ່ານຈະຢືນຢັນເລື່ອງນີ້ດ້ວຍການກວດກ່ອນທີ່ທ່ານຈະເລີ່ມ, ແລະ ທ່ານຈະຖືກກວດອີກເປັນປະຈໍາ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານກິນ PrEP.
PrEP ມີປະສິດທິພາບສູງເມື່ອກິນຕາມທີ່ໝໍສັ່ງ. ການຄົ້ນຄວ້າສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ PrEP ແບບກິນທຸກມື້ ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງຂອງການຕິດເຊື້ອ HIV ຈາກການມີເພດສໍາພັນ ໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 99%. ມີຄົນຈໍານວນໜ້ອຍທົ່ວໂລກທີ່ຕິດເຊື້ອ HIV ໃນຂະນະທີ່ກິນ PrEP; ກໍລະນີທີ່ຫາຍາກເຫຼົ່ານີ້ ສ່ວນຫຼາຍກ່ຽວຂ້ອງກັບ ສາຍພັນຂອງເຊື້ອທີ່ດື້ຢາ ຫຼື ມີຢາໃນຮ່າງກາຍບໍ່ພຽງພໍ. ການກິນຕາມຄໍາແນະນໍາ ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ມັນໄດ້ຜົນ.
PrEP ປ້ອງກັນໄດ້ສະເພາະເຊື້ອ HIV ເທົ່ານັ້ນ. ມັນບໍ່ປ້ອງກັນການຕິດເຊື້ອທາງເພດສໍາພັນ (STIs) ຊະນິດອື່ນໆ ເຊັ່ນ ຊິຟິລິສ (ໂລກໄຂ່ດ່າງ, syphilis), ໜອງໃນ (gonorrhoea) ຫຼື ຄລາມິເດຍ (chlamydia). ຖົງຢາງອານາໄມ (ຖົງຢາງຄຸມກໍາເນີດ) ຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມສ່ຽງຂອງເຊື້ອເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລະ ການກວດ STI ເປັນປະຈໍາ ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການກິນ PrEP.
PrEP ສາມາດສົ່ງຜົນຕໍ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງ (ໄຕ) ຂອງທ່ານໄດ້. ໃນບາງກໍລະນີທີ່ຫາຍາກ ການກັ່ນຕອງຂອງໝາກໄຂ່ຫຼັງ ອາດຫຼຸດລົງ. ຜົນກະທົບນີ້ມັກຈະນ້ອຍ ແລະ ກັບຄືນເປັນປົກກະຕິ ເມື່ອຢຸດ PrEP. ບອກໝໍຂອງທ່ານ ຖ້າທ່ານເຄີຍມີບັນຫາໝາກໄຂ່ຫຼັງ ຫຼື ກິນຢາຊະນິດອື່ນທີ່ສົ່ງຜົນຕໍ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງ. ໝໍຂອງທ່ານຈະກວດການເຮັດວຽກຂອງໝາກໄຂ່ຫຼັງ ກ່ອນທີ່ທ່ານຈະເລີ່ມ ແລະ ໃນການກວດຕິດຕາມເປັນປະຈໍາ.
ມັນມີຜົນກະທົບເລັກນ້ອຍຕໍ່ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງກະດູກ. ບອກໝໍຂອງທ່ານ ຖ້າທ່ານມີໂລກກະດູກພຸນ (osteoporosis), ກະດູກບອບບາງ, ຫຼື ມີປະຫວັດຄອບຄົວເປັນພະຍາດດັ່ງກ່າວ.
ໝໍຂອງທ່ານຈະກວດສະຖານະການຕິດເຊື້ອໄວຣັສຕັບອັກເສບ B (hepatitis B) ຂອງທ່ານ ກ່ອນທີ່ທ່ານຈະເລີ່ມ, ເພາະຢາໃນ PrEP ຍັງມີຜົນຕໍ່ໄວຣັສຕັບອັກເສບ B ນໍາ.
ບາງຄົນຈະມີອາການປວດກະເພາະເລັກນ້ອຍ ເມື່ອເລີ່ມກິນ (ປວດຮາກ, ທ້ອງອືດ, ຖ່າຍເຫຼວ). ອາການນີ້ມັກຈະຫາຍໄປພາຍໃນສອງສາມອາທິດທໍາອິດ.
ການກວດຕິດຕາມເປັນປະຈໍາແມ່ນສໍາຄັນ. ວາງແຜນກວດສຸຂະພາບທາງເພດຢ່າງຄົບຖ້ວນ ແລະ ນັດພົບໝໍຂອງທ່ານ ທຸກໆ 3 ເດືອນ.

ຖ້າທ່ານມີອາການໃດໆທີ່ເຮັດໃຫ້ທ່ານກັງວົນໃນເວລາໃດກໍຕາມ, ໃຫ້ປຶກສາໝໍຂອງທ່ານ.

ວິທີກິນ PrEP

ວິທີທີ່ທ່ານກິນ PrEP ຂຶ້ນກັບ ປະເພດການມີເພດສໍາພັນທີ່ທ່ານມັກມີສ່ວນຫຼາຍ, ເພາະຢາໃຊ້ເວລາແຕກຕ່າງກັນ ໃນການໄປຮອດລະດັບທີ່ປ້ອງກັນໄດ້ ໃນເນື້ອເຍື່ອທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ສໍາລັບຊາຍຮັກຮ່ວມເພດ ແລະ ຊາຍຮັກສອງເພດ ທີ່ມີເພດສໍາພັນທາງທະວານ (ທາງຫຼັງ)

ໃນກຸ່ມນີ້ມີສອງທາງເລືອກ, ແລະ ທັງສອງໄດ້ຜົນດີ.

PrEP ແບບກິນທຸກມື້

ການເລີ່ມ: ເລີ່ມກິນເມັດໜຶ່ງທຸກໆມື້. ຫຼັງຈາກກິນທຸກມື້ປະມານ 3 ມື້, ທ່ານກໍຈະຖືກປ້ອງກັນສໍາລັບການມີເພດສໍາພັນທາງທະວານ. ຖ້າທ່ານຕ້ອງການການປ້ອງກັນໄວກວ່ານັ້ນ, ທ່ານສາມາດກິນສອງເມັດພ້ອມກັນ ເປັນຄັ້ງທໍາອິດສຸດ, ເຊິ່ງຈະໄປຮອດລະດັບທີ່ປ້ອງກັນໄດ້ ພາຍໃນປະມານ 2 ຊົ່ວໂມງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ໃຫ້ກິນຕໍ່ໄປເມັດໜຶ່ງທຸກໆມື້.
ການກິນຕໍ່: ກິນເມັດໜຶ່ງທຸກໆມື້. ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງເປັນເວລາດຽວກັນທຸກໆມື້ ເຖິງແມ່ນວ່າການກໍານົດເວລາທີ່ແນ່ນອນ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຈື່ໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.
ການຢຸດ: ໃຫ້ກິນ PrEP ຕໍ່ໄປ ຫຼັງຈາກການມີເພດສໍາພັນທາງທະວານ ຄັ້ງສຸດທ້າຍ — ໜຶ່ງເມັດ 24 ຊົ່ວໂມງ ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ແລະ ໜຶ່ງເມັດ 48 ຊົ່ວໂມງ ຫຼັງຈາກນັ້ນ. ສອງມື້ເພີ່ມເຕີມນັ້ນ ຊ່ວຍຮັກສາລະດັບການປ້ອງກັນ ໃຫ້ຄຸ້ມຄອງການສໍາຜັດເຊື້ອທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນບໍ່ດົນມານີ້. ຈາກນັ້ນທ່ານກໍສໍາເລັດ.

PrEP ແບບກິນຕາມຄວາມຕ້ອງການ (2-1-1)

ການກິນຕາມຄວາມຕ້ອງການ ໄດ້ຮັບການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າເປັນຢ່າງດີ ໃນກຸ່ມຊາຍຮັກຮ່ວມເພດ ແລະ ຊາຍຮັກສອງເພດ ທີ່ມີເພດສໍາພັນທາງທະວານ. ໃນການສຶກສາ IPERGAY, ມັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງຂອງເຊື້ອ HIV ໄດ້ປະມານ 86%, ແລະ ເພີ່ມຂຶ້ນເຖິງປະມານ 97% ໃນການສຶກສາຕໍ່ເນື່ອງ ເມື່ອກິນຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

2 ເມັດ, ພ້ອມກັນ, 2 ຫາ 24 ຊົ່ວໂມງ ກ່ອນ ການມີເພດສໍາພັນ.
1 ເມັດ 24 ຊົ່ວໂມງ ຫຼັງຈາກ ການກິນສອງເມັດຄັ້ງທໍາອິດນັ້ນ.
1 ເມັດ 24 ຊົ່ວໂມງ ຫຼັງຈາກນັ້ນ (48 ຊົ່ວໂມງ ຫຼັງຈາກການກິນເມັດເລີ່ມຕົ້ນ).

ຖ້າການມີເພດສໍາພັນດໍາເນີນຕໍ່ໄປ ເປັນເວລາຫຼາຍມື້, ໃຫ້ກິນ ໜຶ່ງເມັດ ທຸກໆ 24 ຊົ່ວໂມງ ຕໍ່ໄປ, ແລະ ກິນເມັດສຸດທ້າຍຂອງທ່ານ 48 ຊົ່ວໂມງ ຫຼັງຈາກ ຄັ້ງສຸດທ້າຍ ທີ່ທ່ານມີເພດສໍາພັນ.

ຈຸດສໍາຄັນ:

ການກິນຕາມຄວາມຕ້ອງການ ໄດ້ຜົນສະເພາະກັບ PrEP ໃນຮູບແບບ tenofovir disoproxil/emtricitabine (TDF/FTC) ເທົ່ານັ້ນ (Truvada ແລະ ຢາສາມັນ (generics) ຂອງມັນ).
ຕັ້ງໂມງປຸກສໍາລັບເມັດທີ່ 24 ຊົ່ວໂມງ ແລະ 48 ຊົ່ວໂມງ. ສາເຫດທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດ ທີ່ການກິນຕາມຄວາມຕ້ອງການລົ້ມເຫຼວ ແມ່ນການລືມກິນເມັດຕິດຕາມ ຫຼັງຈາກການມີເພດສໍາພັນສິ້ນສຸດລົງ. ເມັດຕິດຕາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຄືການປ້ອງກັນ.
ຖ້າທ່ານຕິດເຊື້ອໄວຣັສຕັບອັກເສບ B (hepatitis B), ການກິນ PrEP ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ບໍ່ເໝາະສົມກັບທ່ານ. ການກິນທຸກມື້ ຈະເປັນວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດ.

ສໍາລັບຄົນທີ່ມີເພດສໍາພັນທາງຊ່ອງຄອດ ຫຼື ຊ່ອງຄອດທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃໝ່ (neovaginal) (ຜູ້ຍິງ, ຊາຍຮັກຕ່າງເພດ, ແລະ ຄົນທີ່ມີປະສົບການເປັນຄົນຂ້າມເພດ)

ສໍາລັບການມີເພດສໍາພັນແບບເປັນຝ່າຍຮັບ ທາງຊ່ອງຄອດ ແລະ ຊ່ອງຄອດທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃໝ່, PrEP ແບບກິນທຸກມື້ ແມ່ນວິທີທີ່ແນະນໍາ. Tenofovir ໃຊ້ເວລາໄປຮອດລະດັບທີ່ປ້ອງກັນໄດ້ ໃນເນື້ອເຍື່ອເຫຼົ່ານີ້ ດົນກວ່າທາງທະວານ, ສະນັ້ນການກິນທຸກມື້ ຈຶ່ງໃຫ້ການປ້ອງກັນທີ່ໜ້າເຊື່ອຖືທີ່ສຸດ.

ການເລີ່ມ: ກິນເມັດໜຶ່ງທຸກໆມື້. ຫຼັງຈາກກິນທຸກມື້ປະມານ 7 ມື້, ທ່ານກໍຈະມີລະດັບການປ້ອງກັນ ສໍາລັບການມີເພດສໍາພັນທາງຊ່ອງຄອດ ແລະ ຊ່ອງຄອດທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃໝ່. ບໍ່ຄືກັບການມີເພດສໍາພັນທາງທະວານ, ການກິນສອງເມັດ “ເລີ່ມໄວ” ບໍ່ສາມາດຫຼຸດເວລານີ້ໄດ້, ສະນັ້ນໃຫ້ກິນຄົບ 7 ມື້ເຕັມ.
ການກິນຕໍ່: ກິນເມັດໜຶ່ງທຸກໆມື້.
ການຢຸດ: ໃຫ້ກິນເມັດໜຶ່ງທຸກໆມື້ ຕໍ່ໄປ ເປັນເວລາ 28 ມື້ ຫຼັງຈາກ ຄັ້ງສຸດທ້າຍ ທີ່ທ່ານມີຄວາມສ່ຽງ. ໄລຍະຫາງທີ່ຍາວກວ່ານີ້ ຊ່ວຍຮັກສາລະດັບການປ້ອງກັນ ໃຫ້ຄຸ້ມຄອງການສໍາຜັດເຊື້ອທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນບໍ່ດົນມານີ້.

ການຖືພາ ແລະ ການຄຸມກໍາເນີດ: ຖ້າທ່ານສາມາດຖືພາໄດ້ ແລະ ທ່ານມີເພດສໍາພັນໂດຍບໍ່ໃຊ້ຖົງຢາງ, ໃຫ້ຈື່ໄວ້ວ່າ ທ່ານອາດຖືພາໄດ້; ໃຫ້ຄິດເຖິງການຄຸມກໍາເນີດ ຖ້າທ່ານບໍ່ໄດ້ກໍາລັງພະຍາຍາມມີລູກ. PrEP ໃນຮູບແບບ TDF/FTC ໄດ້ຮັບການແນະນໍາວ່າ ເໝາະສົມທີ່ຈະກິນຕໍ່ໄປ ໃນຂະນະທີ່ກໍາລັງພະຍາຍາມຕັ້ງຄັນ, ໃນຊ່ວງຖືພາ, ແລະ ໃນຊ່ວງລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມແມ່, ແລະ ຄໍາແນະນໍາໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ໄດ້ຖືວ່າມັນເປັນອຸປະສັກ ຕໍ່ການເລີ່ມສ້າງຄອບຄົວ. ຖ້າທ່ານກໍາລັງຖືພາ, ວາງແຜນຈະຖືພາ, ຫຼື ກໍາລັງລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມແມ່, ໃຫ້ບອກໝໍຂອງທ່ານ.

ການກິນຕາມເຫດການ (ທາງເລືອກໃໝ່ກວ່າ ທີ່ຄວນປຶກສາກັບໝໍຂອງທ່ານ): PrEP ແບບກິນທຸກມື້ ແມ່ນທາງເລືອກມາດຕະຖານ ທີ່ແນະນໍາສໍາລັບກຸ່ມນີ້. ຄໍາແນະນໍາສາກົນທີ່ໃໝ່ກວ່າ (BASHH, ສະຫະລາຊະອານາຈັກ, 2025) ກໍສະໜັບສະໜູນ ການກິນຕາມເຫດການ ສໍາລັບບາງຄົນ ທີ່ມີເພດສໍາພັນແບບເປັນຝ່າຍຮັບ ທາງຊ່ອງຄອດ ຫຼື ຊ່ອງຄອດທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃໝ່ ເຊັ່ນກັນ. ສິ່ງນີ້ຍັງບໍ່ທັນເປັນມາດຕະຖານໃນທຸກບ່ອນ, ສະນັ້ນ ໃຫ້ຍົກຂຶ້ນປຶກສາ ແລະ ວາງແຜນກັບໝໍຂອງທ່ານ ແທນທີ່ຈະເລີ່ມດ້ວຍຕົນເອງ. ຖ້າທ່ານເປັນ ຝ່າຍຮັບ (receptive partner), ຕາຕະລາງທີ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນ ແມ່ນ 2 ແລ້ວ 7: 2 ເມັດ 2 ຫາ 24 ຊົ່ວໂມງ ກ່ອນ ການມີເພດສໍາພັນ, ຈາກນັ້ນ 1 ເມັດ ທຸກໆມື້ ເປັນເວລາ 7 ມື້ ຫຼັງຈາກ ຄັ້ງສຸດທ້າຍ ທີ່ທ່ານມີເພດສໍາພັນ. ຖ້າທ່ານເປັນ ຝ່າຍສອດໃສ່ (insertive partner), ຕາຕະລາງທີ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນ ແມ່ນ 2-1-1. ການກິນຕາມເຫດການ ໄດ້ຜົນສະເພາະກັບ ຮູບແບບ TDF/FTC ເທົ່ານັ້ນ.

ການກວດຕິດຕາມເປັນປະຈໍາ

ໃນຖານະທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງ ຂອງການກິນ PrEP ຕາມປົກກະຕິ, ທ່ານຈະໄປພົບໝໍຂອງທ່ານ ທຸກໆ 3 ເດືອນ. ນີ້ແມ່ນເພື່ອ ໃບສັ່ງຢາໃໝ່, ການກວດສຸຂະພາບທາງເພດ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ, ແລະ ການກວດໝາກໄຂ່ຫຼັງ, ແລະ ມັນເປັນໂອກາດທີ່ດີ ທີ່ຈະປຶກສາ ກ່ຽວກັບຜົນຂ້າງຄຽງໃດໆ.

ໄປພົບໝໍຂອງທ່ານ

PrEP ແມ່ນຢາທີ່ຕ້ອງມີໃບສັ່ງຢາ. ເພື່ອຮູ້ວ່າ ມັນເໝາະສົມກັບທ່ານ ຫຼື ບໍ່ ແລະ ທາງເລືອກໃດ ທີ່ເໝາະກັບສະຖານະການຂອງທ່ານ, ໃຫ້ປຶກສາ ໝໍ ຫຼື ຄລີນິກສຸຂະພາບທາງເພດ ຢູ່ບ່ອນທີ່ທ່ານຢູ່. ໃຫ້ນັດໝາຍ ຖ້າທ່ານມີອາການໃດໆ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທ່ານກັງວົນ, ຖ້າທ່ານຄິດວ່າ ທ່ານອາດໄດ້ສໍາຜັດເຊື້ອ HIV ໂດຍບໍ່ມີການປ້ອງກັນ, ຫຼື ຖ້າເຖິງເວລາ ການກວດຕິດຕາມ 3 ເດືອນ ຂອງທ່ານແລ້ວ.

ຂໍ້ມູນນີ້ມີລັກສະນະທົ່ວໄປ ແລະ ບໍ່ສາມາດທົດແທນ ຄໍາແນະນໍາທາງການແພດສະເພາະບຸກຄົນໄດ້. PrEP ແມ່ນຢາທີ່ຕ້ອງມີໃບສັ່ງຢາ. ໃຫ້ປຶກສາໝໍຂອງທ່ານ ກ່ຽວກັບວ່າ ມັນເໝາະສົມກັບທ່ານ ຫຼື ບໍ່.

— Dr George Forgan-Smith, ແພດທົ່ວໄປ (GP)