PrEP bilong Pasim HIV: Wanem Yu Mas Save Pastaim Long Yu Statim

Buk bilong PrEP na Pasim HIV long Tok Pisin

Halo, mi Dr George Forgan-Smith. Mi wanpela GP (dokta bilong famili) i wok long Australia. Dispela buk i stap long helpim yu long save gut na mekim wanpela strongpela tingting sapos PrEP em i gutpela samting bilong yu o nogat. No ken hariap. Kisim taim bilong yu, na karim olgeta askim bilong yu i go long dokta bilong yu yet.

PrEP em i wanem?

PrEP (i min long pre-exposure prophylaxis) em i wanpela marasin yu kisim bilong pasim HIV. Insait long en i gat tupela marasin (tenofovir disoproxil na emtricitabine) i stap insait long wanpela tablet tasol. Sapos yu kisim olsem dokta i tok, em i pasim HIV long kamap planti insait long bodi bilong yu. Ol wok painimaut i soim olsem, sapos yu kisim em long stretpela rot, PrEP i strongpela tru long pasim HIV.

Pastaim long yu statim: ol bikpela samting

  • Yu mas i no gat HIV (HIV negative) bilong statim. Pastaim long yu statim, dokta bai mekim wanpela traim (test) long kamapim dispela, na bai ol i traim yu gen olgeta 3 mun taim yu stap long PrEP.

  • PrEP em i strongpela tru sapos yu kisim olsem dokta i tok. Ol wok painimaut i soim olsem PrEP yu kisim olgeta de i daunim hap bilong kisim HIV long seks, antap long 99 hanget (99%). Liklik lain manmeri long olgeta hap bilong graun i kisim HIV taim ol i stap long PrEP; planti taim ol dispela rea kes i kam long wanpela kain HIV i strong long pait long marasin, o i no gat inap marasin insait long bodi. Long kisim em olsem dokta i tok, dispela i mekim em i wok.

  • PrEP i pasim HIV tasol. Em i no pasim ol arapela sik yu kisim long seks (STI), olsem syphilis, gonorrhoea o chlamydia. Kondom i daunim hap bilong kisim ol dispela sik, na long traim long ol STI olgeta taim em i wanpela hap bilong stap long PrEP.

  • PrEP inap mekim sampela samting long ol kidni bilong yu. Tokim dokta bilong yu sapos yu bin gat hevi long kidni bilong yu, o yu kisim arapela marasin i wok long ol kidni. Dokta bai sekim wok bilong ol kidni bilong yu pastaim long yu statim na long ol taim bilong sekim yu olgeta taim.

  • I gat wanpela liklik samting i kamap long strong bilong bun (bone density). Tokim dokta bilong yu sapos yu gat osteoporosis, ol bun i bruk isi, o sapos ol lain famili bilong yu i bin gat dispela. Planti taim dispela samting em i liklik tasol, na em i go bek gut taim yu lusim PrEP.

  • Dokta bai sekim sik hepatitis B bilong yu pastaim long yu statim, long wanem ol marasin insait long PrEP i wok tu long hepatitis B.

  • Sampela manmeri i kisim liklik hevi long bel taim ol i statim (laik traut, bel i solap, pekpek i wara liklik). Planti taim dispela i go pinis insait long namba wan tupela tripela wik.

  • Long sekim yu olgeta taim em i bikpela samting. Wokim plen long mekim wanpela bikpela traim bilong sik seks (sexual health screen) na lukim dokta bilong yu olgeta 3 mun.

Sapos wanpela mak bilong sik i kamap na i givim wari long yu long wanem taim, toktok wantaim dokta bilong yu.

Olsem wanem long kisim PrEP

Rot bilong kisim PrEP i sindaun antap long wanem kain seks yu save mekim planti, long wanem marasin i kisim narapela narapela taim bilong kamap strong inap long pasim HIV long ol narapela hap bilong bodi.

Bilong ol gay na bisexual man i mekim anal seks

Long dispela lain i gat tupela rot, na tupela i wok gut.

PrEP bilong olgeta de

  • Long statim: Statim long kisim wanpela tablet olgeta de. Bihain long klostu 7 de bilong kisim tablet olgeta de, yu stap pas (protected) bilong anal seks. Sapos yu laik kisim pas kwiktaim moa, yu inap kisim tupela tablet wantaim olsem namba wan dos bilong yu; dispela i kamap strong inap long pasim HIV insait long klostu 2 aua. Bihain long en, yu go het long kisim wanpela tablet olgeta de.
  • Long go het: Kisim wanpela tablet olgeta de. I no mas wankain taim olgeta de, tasol sapos yu makim wanpela taim em i isi moa long tingim.
  • Long lusim: Bihain long laspela anal seks bilong yu, yu mas go het long kisim PrEP: wanpela tablet 24 aua bihain, na wanpela tablet 48 aua bihain. Dispela tupela de moa i holim pas (protective levels) i stap bilong karamapim wanem samting i bin kamap klostu nau. Bihain long en, yu pinis.

PrEP taim yu laik (2-1-1)

Long kisim PrEP taim yu laik, ol wok painimaut i lukluk gut long en long ol gay na bisexual man i mekim anal seks. Long wok painimaut IPERGAY, em i daunim hap bilong kisim HIV klostu 86 hanget (86%), na em i go antap long klostu 97 hanget (97%) long namba tu wok painimaut taim ol i kisim em long stretpela rot.

  • 2 tablet, wantaim, 2 inap 24 aua pastaim long seks.
  • 1 tablet 24 aua bihain long dispela namba wan dabol dos.
  • 1 tablet 24 aua bihain gen (48 aua bihain long namba wan dos).

Sapos seks i go het long sampela de, yu mas go het long kisim wanpela tablet olgeta 24 aua, na kisim laspela tablet bilong yu 48 aua bihain long laspela taim yu bin mekim seks.

Ol bikpela samting:

  • PrEP taim yu laik i wok wantaim tenofovir disoproxil/emtricitabine (TDF/FTC) kain PrEP tasol (Truvada na ol jeneriks bilong en), i no wok wantaim tenofovir alafenamide (TAF/FTC) kain (Descovy).
  • Putim alam bilong ol 24 aua na 48 aua tablet. Bikpela rot we PrEP taim yu laik i save bagarap, em taim man i lusim tingting long ol tablet i kam bihain taim seks i pinis. Ol dispela tablet i kam bihain em i nambawan pas bilong yu.

Bilong ol manmeri i mekim vaginal o neovaginal seks (ol meri, ol heterosexual man, na ol manmeri i gat trans save)

Bilong vaginal na neovaginal seks, PrEP bilong olgeta de em i rot ol i tok yu mas bihainim. Tenofovir i kisim longpela taim moa long kamap strong inap long pasim HIV long ol dispela hap bilong bodi long anal seks, olsem na kisim em olgeta de i givim nambawan strongpela pas.

  • Long statim: Kisim wanpela tablet olgeta de. Bihain long klostu 7 de bilong kisim tablet olgeta de, yu gat pas i stap bilong vaginal na neovaginal seks. I no olsem anal seks: dabol dos bilong “kwik stat” i no save sotim dispela taim, olsem na givim em olgeta 7 de.
  • Long go het: Kisim wanpela tablet olgeta de.
  • Long lusim: Go het long kisim wanpela tablet olgeta de bilong 28 de bihain long laspela taim yu bin stap long heve (risk). Dispela longpela taim moa i holim pas i stap bilong karamapim wanem samting i bin kamap klostu nau.

Bel na pasim bel (kontrasepsen): Sapos yu inap kisim bel na yu mekim seks i no gat kondom, no ken lusim tingting olsem yu inap kisim bel; tingim rot bilong pasim bel sapos yu no laik kisim bel. TDF/FTC kain PrEP, ol i tok em i orait long go het taim yu wok long kisim bel, taim yu gat bel, na taim yu susu pikinini, na ol nupela toktok bilong dokta i no lukim em olsem wanpela samting i pasim yu long kirapim famili. Sapos yu gat bel, yu wokim plen long kisim bel, o yu susu pikinini, tokim dokta bilong yu.

Dos i bihainim ol seks taim (wanpela nupela rot bilong toktok wantaim dokta bilong yu): Bilong dispela lain, PrEP bilong olgeta de em i stretpela rot ol i tok yu mas bihainim. Sampela nupela toktok bilong dokta long olgeta hap graun (BASHH, UK, 2025) i sapotim tu dispela kain dos i bihainim ol seks taim bilong sampela manmeri i mekim vaginal o neovaginal seks. Dispela i no yet stretpela rot long olgeta hap, olsem na toktok na wokim plen wantaim dokta bilong yu, no ken statim long yu yet. Sapos yu kisim insait (receptive partner), rot ol i sapotim em 2 na bihain 7: 2 tablet 2 inap 24 aua pastaim long seks, na bihain 1 tablet olgeta de bilong 7 de bihain long laspela taim yu bin mekim seks. Sapos yu putim i go (insertive partner), rot ol i sapotim em 2-1-1. Dispela kain dos i wok wantaim TDF/FTC kain tasol.

Sekim yu olgeta taim

Olsem wanpela hap bilong stretpela rot bilong PrEP, bai yu lukim dokta bilong yu olgeta 3 mun. Dispela em bilong wanpela nupela pas bilong marasin (prescription), wanpela bikpela traim bilong sik seks (sexual health screen), na wanpela sek bilong ol kidni, na em wanpela gutpela taim bilong toktok long wanem samting i kamap long bodi (side effects).

Lukim dokta bilong yu

PrEP em i wanpela marasin yu mas gat pas (prescription) bilong en. Long save sapos em i gutpela bilong yu na wanem rot i fit long sindaun bilong yu, toktok wantaim wanpela dokta o wanpela klinik bilong sik seks long ples yu stap. Buk wanpela taim sapos wanpela mak bilong sik i kamap na i givim wari long yu, sapos yu ting olsem ating yu bin kamap klostu long HIV taim yu no gat pas, o sapos taim bilong 3 mun sek bilong yu i kamap.


Dispela save em i wanpela jeneral kain save tasol na em i no inap senisim stretpela tingting bilong dokta bilong yu yet. PrEP em i wanpela marasin yu mas gat pas bilong en. Toktok wantaim dokta bilong yu sapos em i gutpela bilong yu o nogat.

— Dr George Forgan-Smith, GP